Οι Σταύλοι και οι Αποθήκες του Νερόμυλου
Στο ισόγειο, δίπλα στον χώρο του νερόμυλου, βρίσκονται οι χώροι σταυλισμού και οι αποθηκευτικοί χώροι, διαμορφωμένοι σε διαφορετικές στάθμες για να εξυπηρετούν τις καθημερινές αγροτικές και μοναστηριακές ανάγκες του μετοχιού. Οι διαβαθμίσεις του δαπέδου και οι ανεξάρτητες προσβάσεις διευκόλυναν τη διακίνηση ζώων, ζωοτροφών και υλικών χωρίς να παρεμποδίζεται η λειτουργία των υπόλοιπων τμημάτων του συγκροτήματος.
Ιστορική συνέχεια
Οι χρήσεις αυτές τεκμηριώνονται ήδη από τις πρώιμες γραπτές μαρτυρίες για το μετόχι της Ι. Μ. Διονυσίου. Σε έγγραφο του 1566 αναφέρονται ρητά αποθήκη, στάβλος, χώρος για αγελάδες με αχυρώνα και αλώνι, μαζί με πύργο, κήπο και μύλους στον ποταμό, στοιχείο που συνδέει άμεσα τη σημερινή τυπολογία με τη μακραίωνη αγροτοπαραγωγική λειτουργία του τόπου. Λίγα χρόνια αργότερα, η οθωμανική απογραφή του 1568 καταγράφει το τσιφλίκι με πύργο, νερόμυλους, οικίες, αμπέλια, μποστάνι και εκκλησία, επιβεβαιώνοντας το πολυλειτουργικό χαρακτήρα του συγκροτήματος.
Αρχιτεκτονική οργάνωση
Η συνύπαρξη στάβλων και αποθηκών στο ισόγειο σχετίζεται με την οικονομία χώρου και την άμεση εξυπηρέτηση του κύκλου εργασιών: σίτιση, αποθήκευση ζωοτροφών, προστασία ζώων και φύλαξη εργαλείων. Οι διαφορετικές στάθμες εξασφάλιζαν φυσικό αερισμό, απορροή υδάτων και καθαρό διαχωρισμό χρήσεων, ενώ οι ευρείς διάδρομοι και τα ανοίγματα προσάρμοζαν το κτίριο στις απαιτήσεις κίνησης ανθρώπων και ζώων.
Πάνω από τους χώρους αυτούς διατάσσονταν οι χώροι διαβίωσης των μοναχών, αναδεικνύοντας τον λειτουργικό καταμερισμό: παραγωγή και αποθήκευση στο ισόγειο, κατοίκηση στον όροφο. Η κάθετη γειτνίαση μείωσε αποστάσεις, διευκόλυνε την εποπτεία και διατήρησε τη συνοχή του καθημερινού βίου.
Παρότι τμήματα του συγκροτήματος παρουσιάζουν μεταγενέστερες φάσεις, οι χώροι σταυλισμού και αποθήκης εξακολουθούν να «διαβάζονται» καθαρά μέσα από τη διαρρύθμιση, τα ανοίγματα και τις στάθμες. Η επίσκεψη προσφέρει μια απτή εμπειρία της ιστορικής λειτουργίας: από την υποδοχή των ζώων και την αποθήκευση μέχρι τη διασύνδεση με τον υδρόμυλο και τους χώρους κατοίκησης, συνθέτοντας μια ενιαία εικόνα αγροτικής και μοναστηριακής καθημερινότητας.